/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ontdek het Belle Époque
Home » Uitvindingen » Beeld en geluid » Fotografie

Uitvindingen fotografie rond 1900

Een constante stroom vernieuwingen

Fotografie was een gebied dat behoorlijk tot de verbeelding sprak van het uitvindersbrein. De verwondering over het kunnen nemen van foto's was ook rond de eeuwwisseling nog groot, hoewel het al bijna de hele 19de eeuw mogelijk was. Er waren echter ook veel experts nodig om fotografie te ontwikkelen aangezien het een gecompliceerd proces is, waar veel verschillende kanten aan zitten. Aan de andere kant was de belangstelling en druk van de commercie en van nieuwe media als kranten en tijdschriften groot. Rond de eeuwwisseling bracht dit een constante toestroom aan vernieuwingen tot stand.


 

misonne-12.large.jpg

Léonard Misonne - 'Au Coucher du Soleil'. Foto uit 1900.

 

De verschillende vakgebieden van de fotografie

Zoals gezegd zijn er verschillende kanten aan de fotografie die om experts vragen op verschillende vakgebieden. Deze vakgebieden zijn de volgende:

  • Scheikunde. Dit betreft het vastleggen van beelden op gevoelig materiaal en het ontwikkelen van de uiteindelijke foto's.
  • Mechanica. Dat is nodig voor het maken van goede en ook zo handzaam mogelijke camera's.
  • Optiek. Deze speelt vooral een rol bij het ontwikkelen van lenzen.
  • Natuurkunde. Dat kwam met name van pas bij vraagstukken over de juiste manier van belichten en later het werken met kleurenprisma's. 

Op al deze gebieden werd gedurende het Belle Époque de ene na de andere nieuwe (uit)vinding gedaan die van toepassing was op de fotografie. Het wilde overigens niet zeggen dat er geen producten werden ontwikkeld met gezamenlijke inspanning. Kodak heeft zich als firma bijvoorbeeld ingespannen om zowel films als camera's te ontwikkelen. 

 

Van fotografische plaat naar fotorolletje

De meest revolutionaire laat negentiende eeuwse uitvinding op het gebied van fotografie was waarschijnlijk die van het filmrolletje. Die staat op naam van George Eastman, eigenaar van het latere bedrijf Kodak. Dat is niet helemaal juist, al was Eastman zonder meer de persoon die fotografie bereikbaar heeft gemaakt voor iedereen. 

Tot aan deze uitvinding werd er uitsluitend gewerkt met fotografische platen. Dat waren gevoelige platen die waren ingesmeerd met een gelatine-emulsie. Voor iedere foto moest er een nieuwe plaat in de camera worden gestopt en ook het ontwikkelen van de foto was geen sinecure. Het gevolg hiervan was dat fotografie een bezigheid bleef voor professionals.

 

 

Zelfportret van de Oostenrijkse fotograaf Alfred Stieglitz uit 1886. 

 

Dat veranderde, meer dan wat ook, door de komst van het fotorolletje. Fotografie kwam nu steeds meer binnen het bereik van het grote publiek.

Dat wil overigens niet zeggen dat er hierna geen platen meer werden gebruikt. Om allerlei redenen bleven met name professionele fotografen ook nog platen van verschillende soorten gebruiken, bijvoorbeeld voor het nemen van kleurenfoto's.

De ontwikkelingen van platen en filmrolletjes ging niet in één stap. Hieronder staan de belangrijkste stappen in beide processen op een rijtje.

 

Fotografische platen vanaf 1880

  • Vanaf 1880 waren er zogeheten 'droge gelatineplaten'. Deze werkten beter dan voorgaande platen, maar waren alleen gevoelig voor de kleur blauw. Daardoor waren ze toch nog erg bewerkelijk.
  • In 1906 kwamen er 'panchromatische platen'. Deze waren gevoelig voor alle primaire en secundaire kleuren van het spectrum.
  • In 1907 bedachten de gebroeders Lumière, de grote mannen van de film, de 'autochroomplaten'. Dat waren de eerste platen waarmee men kleurenfoto's kon nemen vanuit het negatief.

 

De uitvinding van het fotorolletje

  • Gedurende het begin van de jaren '80 van de 19de eeuw kwamen er voor het eerst transparante papieren negatieven op de markt. Deze waren alleen nog individueel te gebruiken.
  • In 1885 kwam Kodak met de eerste filmrolhouder. Deze was goed voor 24 opnamen en paste in een conventionele camera in plaats van een plaat.
  • In 1889 werd het transparante papier vervangen door celluloid.
  • In 1890 bracht Kodak speciale camera's op de markt voor het gebruik van een rolletje.

Kijk in het menu voor de aparte pagina over de uitvinding van het fotorolletje.

 

giantcamera.large.jpg

Enorme camera gebouwd door George R. Lawrence. Gebruikt om een foto te maken van de trein van Chicago naar St. Louis voor de Wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs.

 

Verbeteringen aan fotocamera's en lenzen vanaf 1870

Ook de camera en de lens maakten door de tijd heen een flinke ontwikkeling door. Daarbij kwam ook steeds meer aandacht voor specialistische fototoetestellen. Rond de eeuwwisseling zagen onder meer de volgende vondsten het licht:

  • De reflexcamera. Deze ontstond in het begin van de jaren '90. Hij heeft een ingebouwde spiegel, waardoor het beeld dat wordt waargenomen exact zichtbaar is in de zoeker. Dat is met name geschikt voor buitenopnames en portretten.
  • De Kromskop, een kleurencamera. Aanvankelijk waren er nog geen platen of filmrolletjes waarmee men kleurenfoto's kon maken. In 1892 kwam er wel een camera waar dat mee kon, namelijk de zogeheten 'Kromskop'. Deze maakte redelijke kleurenfoto's, maar men moest de foto steeds weer opnieuw nemen met iedere keer een ander filter. Daardoor konden er alleen stilstaande objecten worden gefotografeerd. 
  • De panoramische camera. Deze werd door Kodak op de markt gebracht in 1899. De lens maakte een baan van 120°. Hij was vooral geschikt voor buitenopnamen en groepsfoto's.
  • De groothoeklens. In 1900 kreeg de firma Goertz, nog steeds een bekende naam in lenzen, het patent op de eerste groothoeklens. Deze had een beeldhoek van 130° en zou de panoramische camera uit de markt drukken.

 

Bronnen

  • Harding C. e.a. - 'A new History of Photography.' Köln 1999