/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ontdek het Belle Époque
Home » Uitvindingen » Beeld en geluid » Cinematografie

Uitvinding van de cinematografie

De betovering van bewegende beelden 

De uitvinding van de film was waarschijnlijk een van de meest tot de verbeelding sprekende ooit. Voor de mensen die er voor het eerst kennis mee maakten was het ronduit magie. Ze begrepen niet hoe het werkte of hoe ze iets konden zien bewegen dat er niet werkelijk was. Bron van alle nieuwe vermaak was de cinematograaf, een handig apparaat dat was uitgevonden door de broers Lumière uit Frankrijk. Deze zou het ontstaan van bioscopen tot gevolg hebben.


 

annabelle.large.jpg

'Annabelle's Dance.' 1895. De eerste kleurenfilm, door Thomas Edison zelf ingekleurd.

 

Het principe achter film

Een film is feitelijk niets anders dan een serie foto's die zo snel worden afgespeeld dat het bewegende beelden lijken. De eerste persoon die met dit principe aan de slag ging was de Amerikaan Eadward Muybridge. In 1877 wist hij de beweging van een paard vast te leggen met meerdere in een rij opgestelde camera's.

Het resultaat werd door velen ervaren als spectaculair, maar de manier van fotograferen was natuurlijk erg omslachtig. Uitvinders begonnen na te denken over een betere manier om beweging vast te leggen en te tonen.  

 

De kinetoscoop: de eerste bewegende beelden

Beter zou het zijn om één camera te hebben die heel veel foto's direct achter elkaar weet te maken en een projector die het geheel kan afspelen. Het eerste bruikbare apparaat dat bewegende beelden liet zien was de zogeheten kinetoscoop, ook wel 'kijkdoos' genoemd.

Deze werd in het begin van de jaren '90 van de 19de eeuw bedacht door William Dickson, die destijds in dienst was van Edison. In 1894 kregen ze samen het patent. De kinetoscoop was een muntjesapparaat voor kermissen en attractieparken. Je gooide er een muntje in, waarna je door een soort viewer een kort filmpje kon bekijken. Edison zou zich veel moeite doen om het apparaat te promoten. 

 

dickson-greeting-cropped.large.jpg

'Dickson groet' 1891. Deze beelden van William Dickson zelf waren de eerste bewegende beelden ooit vertoond aan Amerikaans publiek.

 

Er waren wel een aantal nadelen aan de kinetoscoop. Zo duurde de filmpjes erg kort, vaak maar zo'n 20 seconden. Ook kan er maar één persoon tegelijkertijd naar de film kijken. Toch was het een leuk apparaat dat nog tot in de jaren '60 dienst zou doen op pretparken en kermissen.

Op filmgebied werd hij echter al snel overtroffen door de cinematograaf. Op één ding na. Voor de opnames van de kinetoscoop gebruikte men al geperforeerd celluloid van 35mm breed. Dit was hetgeen dat men later 'film' ging noemen. Dat formaat is nog lang het enige geweest dat in de filmwereld werd gebruikt.

 

De cinematograaf: een doorslaand succes

De cinematograaf was het volgende apparaat waarmee bewegende beelden konden worden vertoond, maar dan wel geprojecteerd op een achtergrond, meestal een muur. Dat betekende met name dat er meerdere mensen tegelijkertijd naar de voorstelling konden kijken. Het idee sloeg in als een bom.

Het waren Louis en Auguste Lumière, die de cinematograaf of 'cinématographe' uitvonden. Daarbij was Louis meer het technische brein en Auguste het zakelijke. Ze waren de zoons van een fabrikant van fotografische artikelen uit Lyon en waren dus opgegroeid met fotografie. Na de uitvinding van de kinetoscoop vatten ze gelijk het idee op om deze te verbeteren. Dat leverde een resultaat op dat boven alle verwachtingen verheven was. Op 13 februari 1895 kregen ze het octrooi.

  

 

Louis en Auguste Lumière

 

Op 22 maart 1895 werden de allereerste beelden vertoond. Op 28 december van datzelfde jaar was de eerste betaalde voorstelling. Daarna ging het razendsnel. In januari 1896 kwamen er al 4.000 bezoekers per dag om het nieuwe wonder zelf te aanschouwen.

De cinematograaf was een bijzonder slim apparaat dat camera, ontwikkelaar en projector ineen was. Het had bovendien een handzaam formaat van slechts vijf kilo en er was geen elektriciteit voor nodig. Dat maakte het extra geschikt om mee rond te reizen en mensen door heel Europa en later de rest van de wereld mee te vermaken.

In de cinematograaf werd de film stilgehouden terwijl hij werd geprojecteerd. Iedere keer als het volgend beeld op zijn plaats werd geschoven, verduisterde een sluiter de film heel even. De snelheid hiervan was hoog genoeg om beweging te suggeren.

 

Bioscooptechniek

De bioscoop kreeg ook op technisch gebied een eigen inrichting, opdat de projectie maximaal plaats kon vinden. Zo kwam er een speciale 'lichtbak' voor de belichting van de film. Hiervoor werden booglampen gebruikt.

 

projector.large.jpg

Filmprojector uit 1900

 

Special effects en andere ontwikkelingen op filmgebied

Al vrij snel na de ontdekking van kinetoscoop en cinematograaf gingen mensen experimenteren met film. Dat had de volgende uitvindingen en ontdekkingen tot gevolg:

  • 1895: Thomas Edion kleurt zijn film 'Anabelle's Dance' met de hand in. Daarmee is dit officieel de eerste kleurenfilm.
  • 1896: Regisseur George Meliès ontdekt de 'stop-motion' techniek. Dat is de techniek waarbij modellen worden gefotografeerd in steeds weer een iets andere houding. Als je ze dan achter elkaar afspeelt lijkt het net alsof ze uit zichzelf bewegen. Dit was het begin van de 'special effects'.
  • 1897: George Albert Smith gebruikt voor het eerst 'reverse-motion' effecten in zijn film 'The Sign Writer'.
  • 1998: Dezelfde Smith creërde in de film 'The Corsican Brothers' voor het eerst een doorzichtige geestverschijning.
  • 1901: Regisseur Ferdinand Zecca toonde een horizontale 'split-screen' in 'A la Conquète de l'Air'.
  • 1901: De Brit Cecil M. Hepworth toont voor het eerst 'slowmotion' in de film 'The Indian Chief and the Seidlitz Powder'.
  • 1906: James Blackton Stuart maakte de eerste animatiefilm met 'Humerous Phases of Funny Faces'.  

 Lees hier meer over de eerste 20 jaar van de cinema.

 

 

Bronnen

  • J. Meidenbauer (red.) - 'Het grote boek van uitvindingen en ontdekkingen.' Lisse 2004
  • Wikipedia (www.wikipedia.nl) - 'Cinematograaf'/'Gebroeders Lumière'/Cinematografie'/'Stop-motion'.
  • Bioscoopgeschiedenis (www.bioscoopgeschiedenis.com) - 'Bioscoopgeschiedenis en techniek.'
  • Filmgek (www.filmgek.nl) - 'Filmgeschiedenis'.