/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ontdek het Belle Époque
Home » Uitvindingen » Apparaten » Vaatwasser

Uitvinding van de vaatwasser

Minder werk aan een servies dat heel blijft

Veel machines of elektrische apparaten die ten goede kwamen aan de vrouw, zijn uitgevonden door mannen. Zo niet de afwasmachine of vaatwasser. Deze werd bedacht door Josephine Cochrane, een Amerikaanse dame uit hogere kringen. Al kreeg zij daarbij wel enige hulp van een mechanicus. In feite was het haar bedoeling om het (grotere) huishouden te verlossen van de afwas, maar voor de jaren '20  kwam de 'Cochrane vaatwasser' nog niet beschikbaar voor de huisvrouw (of haar bedienend personeel). Hij werd vooral populair in de horeca, waar het arbeidsintensieve afwassen zwaar op het budget drukte.


 

De eerste afwasmachine

De vaatwasser van Cochrane was in theorie niet de eerste vaatwasser. In 1850 werd er al een patent verleend aan ene Joel Houghton voor een machine om de vaat mee te doen. Deze had een met de hand bediend wiel van waaruit het water op de vaat klotste. Helaas werd die daar niet veel schoner van. De uitvinding van Houghton ging dan ook roemloos ten onder.

 

josephine-cochrane.large.jpg

Josephine Cochrane

 

Josephine Cochrane

Jospehine Cochrane (1839 - 1913) was een rijke dame uit Shelbyville in Illinois, die graag chique feestjes mocht organiseren. Vanzelfsprekend had ze bedienend personeel om de stapels afwas die dat opleverde voor haar te doen, maar toch stoorde ze zich eraan. Het was een langdurige klus en er braken regelmatig waardevolle serviesstukken.

Cochrane was zich echter goed bewust van het feit dat ze in een tijd van vooruitgang leefde. Daarin kon toch ook voor dit probleem wel een oplossing worden gevonden. De door haar gewenste uitvinding kwam echter niet. Daarom verzuchtte ze op een dag in 1886:

 "If nobody else is going to invent a dishwashing machine, I’ll do it myself."

Toen ze bij gelegenheid zelf de afwaskwast ter hand nam, viel het haar op dat een flinke waterstraal nog het schoonste resultaat geeft. Daarop begon ze in een schuurtje aan de bouw van een afwasmachine. Daarbij riep ze de hulp in van George Butters, een jonge mechanicus.

 

dishwasher355139-01.large.jpg

                 Tekening uit patentaanvraag, december 1886

 

De Cochrane vaatwasser

Samen kwamen ze tot een machine die de vaat wél schoon bleek te krijgen en werkte met een slim gesloten systeem. Deze kwam bekend te staan als de 'Cochrane vaatwasser'.

Het betrof een houten kast met onderin een koperen warmtereservoir waarin een rek stond om de vaat in te zetten. Bovenin zat een sproeiarm welke was verbonden met zowel een pomp als een wiel onderop. De kast werd gevuld met water en zeep, waarna de pomp op gang werd gebracht met een handbediende slinger. Zo stroomde het water uit de tobbe naar de sproeiarm. vervolgens zorgde het door een motor aangedreven wiel ervoor dat de sproeiarm heen en weer bewoog. Als een soort douche spoelde deze vervolgens de vaat schoonspoelde. Als de afwas klaar was, kon men een stop uit de tobbe trekken en het water weg laten lopen. Hierna droogde de vaat vanzelf.

dishwasher355139-07.large.jpg

Tekeningen uit het patent van de compartimenten

 

Ondertussen was het rek waar de vaat in werd gezet niet zomaar een rek. Om breuken te voorkomen had Cochrane namelijk al haar servies opgemeten en een speciaal ontwerp van draad gemaakt. Ze maakte een rek bestaande uit verschillende compartimenten waar alle typen serviesstukken, van borden en soepkommen tot theekopjes en glazen, veilig in konden worden geplaatst. Wat dat betrof leek deze eerste echte vaatwasser dus al verrassend veel op de onze.

 

Op de markt brengen

In eerste instantie toonde Cochrane haar vinding aan haar gefortuneerde vrienden, die zelf ook problemen hadden met grote stapels afwas. Die waren meteen enthousiast en bestelden zo'n afwasmachine.

In december 1886 kreeg Cochrane het patent, waarna ze de afwasmachine vooral bij horecagelegenheden in de omgeving van Shelbyville wist te verkopen. Ook daar was men enthousiast.

 

cochrandishwasher1912.large.jpg

Cochrane vaatwasser uit 1912

 

In 1893 kwam de grote doorbraak. Dat jaar werd de Wereldtentoonstelling in Chicago georganiseerd, niet ver bij Shelbyville vandaan. Josephine Cochrane toonde er haar vaatwasser en werd met de hoogste prijzen onderscheiden. Hierna stroomden de bestellingen binnen, al bleven die bestemd voor grote horecagelegenheden als restaurants en hotels.

Om de bestellingen te kunnen leveren richtte Cochrane een eigen bedrijf op. Dit was de voorloper van het tegenwoordige 'KitchenAid'

 

 

Bronnen

  • nl.wikipedia.org - 'Josephine Cochrane'/ 'Afwasmachine'
  • www.alincolnlearning.us/dishwasher.html
  • www.wasmachine.nl - 'Hoe komen we aan vaatwassers?'
  • Mary Bellis - inventors.about.com - 'Josephine Cochrane - Inventor of the Dishwasher'.