/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ontdek het Belle Époque
Home » Uitvindingen » Gebruiks voorwerpen

Uitvindingen gebruiksvoorwerpen

Iedereen een uitvinder

Als er iets door de industrialisatie mogelijk was geworden, was het wel de productie van nieuwe gebruiksvoorwerpen. Tenslotte was daar geld aan te verdienen; aan een klein maar handig product dat in grote oplagen kon worden geproduceerd en verkocht. Speciale aandacht ging daarbij uit naar het wegwerpartikel. Geen enkel artikel bracht zoveel op als een artikel dat steeds weer opnieuw gekocht moest worden. Dit alles wil echter niet zeggen dat het gemakkelijk was om een gebruiksvoorwerp uit te vinden en succesvol op de markt te zetten. Vaak waren er aanvullende uitvindingen nodig of er moesten speciale machines worden ontworpen. Ook het op de markt brengen van hun product konden uitvinders beter zelf doen. 


 

451px-august-macke-016.large.jpg

August Macke - 'Grote verlichte etalage'. 1912

 

Het uitvinden van een gebruiksvoorwerp

In een aantal opzichten is het uitvinden van een alledaags voorwerp natuurlijk minder heroïsch dan het bedenken van bijvoorbeeld een vervoersmiddel waar je daadwerkelijk mee kunt vliegen of een apparaat als de telefoon, waarmee mensen ook op afstand met hun geliefden kunnen praten.  Toch zullen de meeste uitvinders met een eenvoudig gebruiksartikel naar het octrooibureau zijn gestapt. Daarvoor zijn een aantal goede redenen te bedenken:

  • Er is meestal niet veel specifieke expertise nodig om een nieuw gebruiksartikel te bedenken.
  • Vaak komt het idee voor zo’n artikel op het moment dat men dit in het dagelijkse leven opeens mist of omdat men een prangend probleem wil oplossen. Dat gebeurt ook bij mensen die helemaal niet bezig waren iets uit te vinden. Niemand bedenkt zich zomaar opeens het ontwerp voor een stoomturbine, maar het idee voor een koffiefilter kan je wel zomaar invallen.
  • Er zijn genoeg voorbeelden van uitvinders die steenrijk zijn geworden met zo'n 'gewoon' verwerp. Zoals gezegd is er genoeg geld mee te verdienen.

Dit alles maakt dat het uitvinden van een eenvoudig gebruiksartikel een mooie kans is voor iedereen. Dat is feitelijk nog steeds zo, getuige ook de inzendingen van het programma ‘Het beste idee van Nederland’.

 

Extra kansen vanaf de tweede helft van de 19de eeuw

Het Belle Époque was bovendien een gouden periode voor uitvinders in deze categorie. Dat kwam omdat verschillende ontwikkelingen een enorm potentieel hadden gecreëerd voor nieuwe producten. Onderstaande zaken speelden daarbij zonder twijfel een rol.

  • In de loop van de 19de eeuw waren verschillende nieuwe materialen uitgevonden, die konden worden gebruikt voor nieuwe producten.  Meest interessant was ongetwijfeld de ontdekking van synthetisch materialen met plastic (uitgevonden in 1862) voorop. Ander veelbelovend nieuw materiaal was bijvoorbeeld aluminium (vanaf 1886 beschikbaar).
  • De uitvinding van de zogeheten 'Otto-motor' in 1876 zorgde ervoor dat ook kleinere bedrijven producten op bescheiden schaal konden produceren.  Hierdoor hoefde een nieuw product niet meteen geschikt te zijn voor massaproductie met door stoomturbines aangedreven megamachines om ook daadwerkelijk op de markt te worden gezet.
  • Steeds meer mensen kregen vrije tijd om te knutselen.
  • Door de groeiende welvaart konden mensen het zich in toenemende mate permitteren om spullen te kopen buiten de noodzakelijke dagelijkse levensbehoeften om.

Uiteindelijk zou het leven tussen 1870 en 1914 verrijkt worden met een keur aan nieuwe gebruiksartikelen op tal van gebieden. Sommige van die producten zijn allang weer vergeten, maar andere kunnen wij nauwelijks wegdenken uit ons hedendaagse leven.

 

670px-patent-office-examiners-at-work-1869.large.jpg

Medewerkers van het 'American Patent Office' in Washington DC aan het werk. Illustratie uit 1869, gepubliceerd in 'Harper's Weekly'.

 

Het wegwerpartikel en de zakelijke uitvinder

Een aantal uitvinders heeft zich bewust beziggehouden met het uitvinden van wegwerpartikelen. De belangrijkste daarvan was de Amerikaan William Painter, die tenslotte een kleine honderd patenten op zijn naam zou zetten en zijn aanzienlijke fortuin zou bouwen op de uitvinding van de kroonkurk.

De reden was dat wegwerpartikelen erg veel geld kunnen opbrengen, mits natuurlijk het publiek enthousiast is over het product. Het product zal dan steeds opnieuw weer worden gekocht.

 

Machines en/of aanvullende producten

Met het uitvinden van het artikel zelf was men zelden klaar. Om het product ook daadwerkelijk te kunnen fabriceren moest vaak een speciale machine worden gebouwd. Dat hebben veel uitvinders evengoed zelf gedaan, soms omdat niemand anders het voor hen deed, maar soms ook omdat ze genoeg wisten van werktuigbouwkunde om het niet uit handen te willen geven. Anderen hebben jarenlang gezocht naar een partner die het wilde en kon doen. Dat bestaande fabrikanten de bouw van zo'n machine bekostigden kwam maar sporadisch voor.

Ook was er soms een extra aanvullende uitvinding nodig om een product werkelijk aantrekkelijk te maken voor de consument. Zo moest William Painter een flessenopener uitvinden om zijn kroonkurk succesvol op de markt te kunnen brengen. Voor de scheermesjes van Gillette was een houder nodig.

  

ccandsadv.large.jpg

Gedeelte van een advertentie voor de kroonkurk in combinatie met een flessenopener. Mei 1898 in 'Western Brewer'.

 

Geld verdienen met je uitvinding

Van een uitvinding alleen werd je niet zomaar rijk. Om deze ook daadwerkelijk succesvol op de markt te brengen diende deze rijp te worden gemaakt voor zowel een lonende productie als voor goede afzetmogelijkheden. Binnen dit kader moest rekening worden gehouden met de volgende zaken:

  • De productiekosten moesten laag blijven, omdat anders de verkoopprijs van het product te hoog werd. Mensen zouden het dan niet kopen, hoe handig het product in kwestie ook mocht zijn.
  • Mogelijk moest er een standaardisering van reeds bestaande producten plaatsvinden om succesvolle exploitatie van het nieuwe product mogelijk te maken. Fabrikanten moesten worden overgehaald zo’n aanpassing uit te voeren. Het moge duidelijk zijn dat zoiets niet zomaar tot stand komt. Meestal was hier veel overtuigingskracht voor nodig.
  • Er moesten ook fabrikanten bereid worden gevonden het product op de markt te brengen of de uitvinder moest zelf een bedrijf op poten zetten om het te doen.

In de praktijk blijkt dat het laatste, de uitvinder die zelf zijn product gaat produceren, in het verleden beduidend vaker voorkwam dan tegenwoordig. De scheidslijn tussen uitvinders en zakenlieden was niet altijd duidelijk. Velen vonden een product uit om een bedrijf te kunnen beginnen. Anderen zagen een toevallige uitvinding als een ongedachte kans een eigen bedrijf te beginnen. Vaak ook ontstond er een partnerschap tussen een uitvinder en een zakenman in zijn directe omgeving. 

Wie de verhalen op deze site leest zal merken dat de uitvinder die met zijn of haar product bij fabrikanten heeft geleurd in de minderheid is. Alleen om een eventuele standaardisering rond te krijgen waren uitvinders wel eens tot zo’n beproeving gedwongen. Liever echter sloegen ze dat over en probeerden ze zelf de vruchten te plukken van hun eigen inventiviteit. Van slapend rijk worden nadat je een keer een goed idee had gehad, was dus geen sprake. 

 

 

Bronnen

  • Grauls M. -  'De uitvinders van het dagelijks leven.' Leuven 2000 
  • Vries L. de - 'Knotsgekke uitvindingen van de 19de eeuw.' Houten 1988
  • J. Meidenbauer (red.) - 'Het grote boek van uitvindingen en ontdekkingen.' Lisse 2004