/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ontdek het Belle Époque
Home » Uitvindingen » Beeld en geluid

Uitvindingen audio en video

De wereldwijde verspreiding van beeld en geluid

De vernieuwingsdrang die rond 1900 plaatsvond, leidde ook tot het ontstaan van moderne audio- en filmapparatuur. Een situatie die erg vooruit werd geholpen door de opkomst van commercie en de moderne media. In beide gevallen was er echter sprake van een heel nieuw concept. Tot 1878, het jaar waarin de fonograaf werd uitgevonden, kende men het reproduceren van beeld of geluid nauwelijks. Alleen de fotografie bestond op dat moment al een halve eeuw.  Men kan zich voorstellen hoeveel verwondering het mensen gegeven moet hebben om voor het eerst een geluidsopname te beluisteren of bewegende beelden te zien. Ondertussen stond de fotografie ook niet stil, maar groeide het door van een professionele activiteit naar iets dat iedereen zelf kon doen.


 

cinematographo.large.jpg

Affiche voor een voorstelling van Lumière ±1900

 

Reclame en de groeiende behoefte aan beeld en geluid

Als enige van de hier besproken verworvenheden was het fototoestel al ruim voor het begin van het Belle Époque uitgevonden. Veel belangrijke ontwikkelingen vonden echter ook nu weer tussen 1870 en 1914 plaats. Dat had veel te maken met een wisselwerking tussen de opkomst van reclame en de behoefte tot nieuwe manieren van communiceren.

Commercie was eveneens een nieuw fenomeen dat rond de eeuwwisseling opgang deed. Een situatie die op zich het gevolg was van de stijgende welvaart en de toevloed van nieuwe producten die men hoopte te verkopen. De uitvindingen op het gebied van audio en video kwamen gedeeltelijk dus voort uit het succes van andere uitvindingen. De behoefte aan het reproduceren van beelden was daarbij aanvankelijk wel van groter belang dan dat van geluid.

  

Beelden: de wereld dichterbij

De opkomst van fotografie en film werd om evidente redenen vooruitgeholpen door de reclame. Commercie is enorm gebaat bij het zo snel mogelijk kunnen verspreiden van grote hoeveelheden beelden. Fabrikanten en reclamemakers hadden dan ook genoeg redenen om te investeren in de ontwikkeling van fotografie en cinematografie.

 

cart-drawn-by-dogs.large.jpg

Franse advertentie met kleurenfoto voor de huis-aan-huis service per hondenkar van koffiefirma 'Au Planteur de Caiffa', 1900-1905. 

 

De impact van foto en film zou echter veel verder reiken. Voordat men met één druk op de knop een beeld kon vastleggen, was de enige mogelijkheid tot reproductie van de werkelijkheid de kunstschilder. Die kon een portret maken of een landschap schilderen. Dat was echter een tijdrovend en kostbaar proces. De overgrote meerderheid van alle mensen zou dan ook nooit een portret van zichzelf of van dierbaren hebben. En als je iets van de wereld wilde zien, moest je echt zelf op reis. 

De hoeveelheid tijd en kosten die men op dit punt kon besparen door fotografie en film, kan onmogelijk worden overschat. Beelden van mensen, zaken en plaatsen konden nu snel gefabriceerd worden en vervolgens ook nog eens in grote oplagen over de hele wereld verspreid. De moderne media ontstond via geïllustreerde tijdchriften en kranten en via de cinema. Mensen kregen opeens veel meer van de wereld en van andere mensen te zien. Maar ook voor zoiets als bijvoorbeeld een sportwedstrijd hoefde je niet altijd meer aanwezig te zijn. De wereld kwam nu naar de mensen toe in al zijn facetten.

 

top-307-edited-2.large.jpg

'Vanderbilt Cup Race' - scène uit filmpje uit 1904

 

Ook de kunst veranderde volledig door het bestaan van fotografie en film. Tenslotte was de kunstenaar nu niet meer nodig als weergever van de werkelijkheid. Dat bleek de schilder- en beeldkunst echter niet overbodig te maken. Deze vakken kregen eerder een compleet nieuwe invulling. De kunstenaar diende de werkelijk niet meer zo getrouw mogelijk af te beelden, maar naar eigen inzicht te interpreteren. Dat was het begin van abstracte en moderne kunst.

 

Geluid: het begin van de muziekindustrie

De fonograaf, de eerste geluidsdrager, werd veel later ontdekt dan het fototoestel, de eerste beelddrager. Aanvankelijk hadden geluidsdragers ook een wat minder grote impact op de wereld als geheel. De radio bijvoorbeeld, die al rond 1900 werd uitgevonden, zou lange tijd nog weinig teweeg brengen op gebied van commercie of media. Dat gebeurde pas na de Eerste Wereldoorlog, toen de eerste huisradio's op de markt kwamen. Ook apparaten als de fonograaf stonden niet meteen in iedere huiskamer, want daarvoor waren ze nog lang te duur.

 

416px-columbia-phonograph-advertisement-1910.large.jpg

Advertentie van platenmaatschappij 'Columbia Phonograph' voor een opname van de Italiaanse tenor Alessandro Bonci.

 

Dat neemt niet weg dat de impact op de muziekwereld wél meteen duidelijk werd. Muziek is nog steeds nauw verbonden met audio-apparatuur en dat is van het begin af aan zo geweest. Nieuw was met name het feit dat meer regionale muziekgenres nu over veel grotere delen van wereld verspreid werden en bekendheid verwierven. Het eerste genre dat daarvan profiteerde was de in het zuiden van de Verenigde Staten ontstane jazz-muziek

Ook kwamen de eerste wereldberoemde muzieksterren op. Dat waren in eerste instantie vooral operazangers als Enrico Caruso.

 

 

Bronnen

  • Bodanis D. - 'Het elektrisch universum: een geschiedenis van elektriciteit.' Amsterdam 2005
  • Blom Ph. - 'De duizelingwekkende jaren. Europa 1900-1914.' Amsterdam 2010
  • J. Meidenbauer (red.) - 'Het grote boek van uitvindingen en ontdekkingen.' Lisse 2004